- CÜMLE VE ÖZELLİKLERİ
- CÜMLELERİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
- 1- Öznel Cümleler
- 2- Nesnel Cümleler
- 3- Mecazlı Cümleler
- 4- Neden - Sonuç İlişkisi
- 5- Amaç - Sonuç İlişkisi
- 6- Koşul (Şart) Cümleleri
- 7- Karşılaştırma Cümleleri
- 8- Olasılık Cümleleri
- 9- Varsayım Cümleleri
- 10- Öneri Cümleleri
- 11- Doğrudan ve dolaylı anlatıma sahip cümleler
- 12- Tanım Cümleleri
- 13- Abartma Cümleleri
- 14- Yorum Cümleleri
- 15- Eleştiri Cümleleri
- 16- Ön Yargı Cümleleri
- 17- Aşamalı Anlatım
- DUYGU ANLAMI TAŞIYAN CÜMLELER
- 1- Şaşırma Cümleleri
- 2- Beğeni Cümleleri
- 3- Sitem Cümleleri
- 4- Yakınma Cümleleri
- 5- Pişmanlık Cümleleri
- 6- Özlem Cümleleri
- 7- Kaygı Cümleleri
- 8- Küçümseme Cümleleri
- 9- Azımsama Cümleleri
- CÜMLE YORUMU
- 1- Aynı Anlama Gelen Cümleler
- 2-Benzer Anlama Gelen Cümleler
- 3- Karşıt Anlamlı Cümleler
- CÜMLE OLUŞTURMA
- CÜMLE TAMAMLAMA
- Atasözü
- Deyim
- Vecize
Cümlelerin Anlam Özellikleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Cümlelerin Anlam Özellikleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Cümle Anlamı
CÜMLEDE ANLAM
CÜMLENİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
- CÜMLELERİN ANLAM ÖZELLİKLERİ
- 1- Öznel Cümleler
- 2- Nesnel Cümleler
- 3- Mecazlı Cümleler
- 4- Neden - Sonuç İlişkisi
- 5- Amaç - Sonuç İlişkisi
- 6- Koşul (Şart) Cümleleri
- 7- Karşılaştırma Cümleleri
- 8- Olasılık Cümleleri
- 9- Varsayım Cümleleri
- 10- Öneri Cümleleri
- 11- Doğrudan ve dolaylı anlatıma sahip cümleler
- 12- Tanım Cümleleri
- 13- Abartma Cümleleri
- 14- Yorum Cümleleri
- 15- Eleştiri Cümleleri
- 16- Ön Yargı Cümleleri
- 17- Aşamalı Anlatım
AŞAMALI ANLATIM
ÖN YARGI (PEŞİN HÜKÜM) CÜMLELERİ
16- Ön Yargı (Peşin Hüküm) Cümleleri
Herhangi bir durumun ya da olayın nasıl sonuçlanacağı konusunda daha sonuçlanmadan bir hüküm veren cümlelere Ön Yargı Cümleleri denir.
Ör:
Bu kitap, piyasaya çıktığında çok ses getirecek.
Bu sınavı kazanacağını hiç sanmıyorum.
Yeni şiirinde başarılı olacağını sanıyorum.
Bu takım bu yıl şampiyon olamaz.
Onun çevresindeki olaylara geniş açıdan bakması mümkün değildir.
Ali’yi bilirim, o toplumun değer yargılarının dikkate almaz.
Herhangi bir durumun ya da olayın nasıl sonuçlanacağı konusunda daha sonuçlanmadan bir hüküm veren cümlelere Ön Yargı Cümleleri denir.
Ör:
Bu kitap, piyasaya çıktığında çok ses getirecek.
Bu sınavı kazanacağını hiç sanmıyorum.
Yeni şiirinde başarılı olacağını sanıyorum.
Bu takım bu yıl şampiyon olamaz.
Onun çevresindeki olaylara geniş açıdan bakması mümkün değildir.
Ali’yi bilirim, o toplumun değer yargılarının dikkate almaz.
ELEŞTİRİ CÜMLELERİ
15- Eleştiri Cümleleri
Bir olay, durum varlık ya da kişi hakkında olumlu ya da olumsuz görüş bildiren cümlelere eleştiri cümleleri denir.
Ör:
Filmdeki bazı uzun diyaloglar filmin güzelliğine gölge düşürmüş. (Olumsuz Eleştiri)
İşini bu şekilde titiz yapması başarılı olmasını sağlıyor. (Olumlu Eleştiri)
Bu gidişle bir yere varamazsın. (Olumsuz Eleştiri)
Yazar, eserinde yabancı sözcüklere yer vererek eserin anlaşılmasını engellemiş. (Olumsuz
Eleştiri)
O, giyimiyle, konuşmasıyla, cömertliğiyle dört dörtlük bir insandır. (Olumlu Eleştiri)
Burnu havada biri olduğu için herkesi küçümserdi. (Olumsuz Eleştiri)
Ödevlerini yine baştan savma yapmışsın. (Olumsuz Eleştiri)
Bir olay, durum varlık ya da kişi hakkında olumlu ya da olumsuz görüş bildiren cümlelere eleştiri cümleleri denir.
Ör:
Filmdeki bazı uzun diyaloglar filmin güzelliğine gölge düşürmüş. (Olumsuz Eleştiri)
İşini bu şekilde titiz yapması başarılı olmasını sağlıyor. (Olumlu Eleştiri)
Bu gidişle bir yere varamazsın. (Olumsuz Eleştiri)
Yazar, eserinde yabancı sözcüklere yer vererek eserin anlaşılmasını engellemiş. (Olumsuz
Eleştiri)
O, giyimiyle, konuşmasıyla, cömertliğiyle dört dörtlük bir insandır. (Olumlu Eleştiri)
Burnu havada biri olduğu için herkesi küçümserdi. (Olumsuz Eleştiri)
Ödevlerini yine baştan savma yapmışsın. (Olumsuz Eleştiri)
DEĞERLENDİRME (YORUM) CÜMLELERİ
14- Değerlendirme (Yorum) Cümleleri
Bir olay, durum varlık ya da kişi hakkında görüş ifade eden cümlelere değerlendirme cümleleri denir.
Değerlendirme cümleleri genellikle kişisel görüş ifade eder.
Ör:
Sanatçının başkalarını taklit etmesi eserlerinin özgünlüğüne gölge düşürür.
Yazarın anlatımında bir tek düzelik ve kuruluk görülüyor.
İnsanların yalnızlaştığı günümüzde sevgiye çok muhtacız.
Aklına gelen her şeyi söyleyen insanların sonu budur işte.
Bu gidişle çocukların neşeyle koşup oynayacağı yeşil alan kalmayacak.
Davranışları etkilemede iletişim araçlarının büyük etkisi vardır.
Yüzüne bakınca acısını içinde saklayan biri olduğunu anladım.
Bir olay, durum varlık ya da kişi hakkında görüş ifade eden cümlelere değerlendirme cümleleri denir.
Değerlendirme cümleleri genellikle kişisel görüş ifade eder.
Ör:
Sanatçının başkalarını taklit etmesi eserlerinin özgünlüğüne gölge düşürür.
Yazarın anlatımında bir tek düzelik ve kuruluk görülüyor.
İnsanların yalnızlaştığı günümüzde sevgiye çok muhtacız.
Aklına gelen her şeyi söyleyen insanların sonu budur işte.
Bu gidişle çocukların neşeyle koşup oynayacağı yeşil alan kalmayacak.
Davranışları etkilemede iletişim araçlarının büyük etkisi vardır.
Yüzüne bakınca acısını içinde saklayan biri olduğunu anladım.
ABARTMA CÜMLELERİ
13- Abartma Cümleleri
Anlatımı çekici kılmak için olay ve durumların olağanüstü bir biçimde ifade edilmesiyle oluşan cümlelere abartma cümleleri denir.
Ör:
O kadar ağladı ki gözyaşları sel oldu, aktı.
Bu hafta dünya kadar soru çözdüm.
Hasta sabaha kadar gözünü kırpmadı.
Bin dereden su getirsen arınamazsın.
Duyduklarını bire bin katarak anlatıyor.
Ne geniş adam dünya yansa umurunda değil.
Su uyur, düşman uyumaz.
Yüzü ay gibi parlıyor.
Anlatımı çekici kılmak için olay ve durumların olağanüstü bir biçimde ifade edilmesiyle oluşan cümlelere abartma cümleleri denir.
Ör:
O kadar ağladı ki gözyaşları sel oldu, aktı.
Bu hafta dünya kadar soru çözdüm.
Hasta sabaha kadar gözünü kırpmadı.
Bin dereden su getirsen arınamazsın.
Duyduklarını bire bin katarak anlatıyor.
Ne geniş adam dünya yansa umurunda değil.
Su uyur, düşman uyumaz.
Yüzü ay gibi parlıyor.
TANIM CÜMLELERİ
12- Tanım Cümleleri
Varlıkları ve kavramları özellikleriyle anlatan cümlelere tanım cümleleri denir.
Tanım cümleleri söylendiğinde kafamızda tanımı yapılan varlık yada kavram hakkında bir fikir oluşur.
Tanım cümlelerinde “……… nedir?” sorusuna cevap alırız.
Ör:
Yer kabuğunun çukur bölümlerini kaplayan, birbiriyle bağlantılı, tuzlu su kütlelerine deniz denir.
Atkı, soğuğa karşı omuzlara, başa, sırta ve boyna alınan örtüye denir.
İnsan, inatçı bir anlam arayıcısıdır.
Sabır, bilgeliğin arkadaşıdır.
Deneyim, hatalarımıza verdiğimiz addır.
Kitap en iyi dosttur.
Varlıkları ve kavramları özellikleriyle anlatan cümlelere tanım cümleleri denir.
Tanım cümleleri söylendiğinde kafamızda tanımı yapılan varlık yada kavram hakkında bir fikir oluşur.
Tanım cümlelerinde “……… nedir?” sorusuna cevap alırız.
Ör:
Yer kabuğunun çukur bölümlerini kaplayan, birbiriyle bağlantılı, tuzlu su kütlelerine deniz denir.
Atkı, soğuğa karşı omuzlara, başa, sırta ve boyna alınan örtüye denir.
İnsan, inatçı bir anlam arayıcısıdır.
Sabır, bilgeliğin arkadaşıdır.
Deneyim, hatalarımıza verdiğimiz addır.
Kitap en iyi dosttur.
DOĞRUDAN ANLATIMA VE DOLAYLI ANLATIMA SAHİP CÜMLELER
11- Doğrudan ve dolaylı anlatıma sahip cümleler
Bir başkasının sözlerini olduğu gibi anlatmaya “doğrudan anlatım” denir.
Doğrudan anlatıma sahip cümlelerde aktarılan cümle tırnak içinde verilir.
Doğrudan anlatımlı cümleleri aktaran, cümleye kendi sözlerini katmaz.
Bu cümlelerin sonunda genellikle, “diyor, demiş, der” ifadeleri bulunur.
Bir başkasının sözlerini olduğu gibi değil de değiştirerek aktarmaya “dolaylı anlatım” denir.
Dolaylı anlatımda aktarılan cümle tırnak içinde verilmez.
Bu cümlelerin sonunda genellikle, “belirtti, ifade etti, söyledi” gibi sözler bulunur.
Ör:
Ceyda, arkadaşına: “Benimle oynar mısın?” dedi. (doğrudan anlatım)
Ceyda, arkadaşına kendisiyle oynayıp oynamayacağını sordu. (dolaylı anlatım)
Annesi yarışmada birinci olan kızına şöyle dedi: “Seninle gurur duyuyorum!” (doğrudan anlatım)
Annesi yarışmada birinci olan kızına kendisiyle gurur duyduğunu söyledi. (dolaylı anlatım)
Livy: “Deneyim aptalların öğretmenidir” der. (doğrudan anlatım)
Einstein, hayal kurmanın bilgiden önemli olduğunu söylemiş. (dolaylı anlatım)
Mevlana: “Kargalar ötmeye başlayınca bülbüller susar.” Demiş. (doğrudan anlatım)
Bir resmin bin kelimeden değerli olduğunu ifade etti. (dolaylı anlatım)
Bir başkasının sözlerini olduğu gibi anlatmaya “doğrudan anlatım” denir.
Doğrudan anlatıma sahip cümlelerde aktarılan cümle tırnak içinde verilir.
Doğrudan anlatımlı cümleleri aktaran, cümleye kendi sözlerini katmaz.
Bu cümlelerin sonunda genellikle, “diyor, demiş, der” ifadeleri bulunur.
Bir başkasının sözlerini olduğu gibi değil de değiştirerek aktarmaya “dolaylı anlatım” denir.
Dolaylı anlatımda aktarılan cümle tırnak içinde verilmez.
Bu cümlelerin sonunda genellikle, “belirtti, ifade etti, söyledi” gibi sözler bulunur.
Ör:
Ceyda, arkadaşına: “Benimle oynar mısın?” dedi. (doğrudan anlatım)
Ceyda, arkadaşına kendisiyle oynayıp oynamayacağını sordu. (dolaylı anlatım)
Annesi yarışmada birinci olan kızına şöyle dedi: “Seninle gurur duyuyorum!” (doğrudan anlatım)
Annesi yarışmada birinci olan kızına kendisiyle gurur duyduğunu söyledi. (dolaylı anlatım)
Livy: “Deneyim aptalların öğretmenidir” der. (doğrudan anlatım)
Einstein, hayal kurmanın bilgiden önemli olduğunu söylemiş. (dolaylı anlatım)
Mevlana: “Kargalar ötmeye başlayınca bülbüller susar.” Demiş. (doğrudan anlatım)
Bir resmin bin kelimeden değerli olduğunu ifade etti. (dolaylı anlatım)
ÖNERİ (TAVSİYE) CÜMLELERİ
10- Öneri (Tavsiye) Cümleleri
Herhangi bir konuda ortaya çıkan olumsuz durumları gidermek için öne sürülen teklifleri ifade eden cümlelere öneri cümleleri denir.
Ör:
Daha güzel yazılar yazmak için büyük şairleri kendine örnek almalısın.
Övgüye değer işler yapmayı ilke edinin.
Sabır bir erdemdir sakın ondan vazgeçmeyin.
Kendinize belli bir amaç çizin.
Güler yüzlü olmayan dükkan açmasın.
Herhangi bir konuda ortaya çıkan olumsuz durumları gidermek için öne sürülen teklifleri ifade eden cümlelere öneri cümleleri denir.
Ör:
Daha güzel yazılar yazmak için büyük şairleri kendine örnek almalısın.
Övgüye değer işler yapmayı ilke edinin.
Sabır bir erdemdir sakın ondan vazgeçmeyin.
Kendinize belli bir amaç çizin.
Güler yüzlü olmayan dükkan açmasın.
VARSAYIM CÜMLELERİ
9- Varsayım Cümleleri
Bir olay ya da durumu gerçekleştiği halde gerçekleşmemiş; gerçekleşmediği halde gerçekleşmiş gibi kabul etmeyi bildiren cümlelere varsayım cümleleri denir.
Varsayım cümlelerinde “varsayalım, farz et, tut ki, düşünelim” gibi kelime ve kelime grupları kullanılır.
Ör:
Yarına kadar işlerimizi bitirdiğimizi varsayalım.
Farz et ki uçak seferleri iptal edildi.
Onunda senin gibi davrandığını düşün.
Diyelim ki onunla görüştün, sonra ne yapacaksın.
Farz edelim ki okulu bitirdin.
Konuşma yapmak için kürsüye çıktığımda da heyecanlanırsam.
Bir an için bu güzelim ülkede yaşadığını düşün.
Bir olay ya da durumu gerçekleştiği halde gerçekleşmemiş; gerçekleşmediği halde gerçekleşmiş gibi kabul etmeyi bildiren cümlelere varsayım cümleleri denir.
Varsayım cümlelerinde “varsayalım, farz et, tut ki, düşünelim” gibi kelime ve kelime grupları kullanılır.
Ör:
Yarına kadar işlerimizi bitirdiğimizi varsayalım.
Farz et ki uçak seferleri iptal edildi.
Onunda senin gibi davrandığını düşün.
Diyelim ki onunla görüştün, sonra ne yapacaksın.
Farz edelim ki okulu bitirdin.
Konuşma yapmak için kürsüye çıktığımda da heyecanlanırsam.
Bir an için bu güzelim ülkede yaşadığını düşün.
OLASILIK (İHTİMAL) CÜMLELERİ
8- Olasılık (İhtimal) Cümleleri
bir olayın veya durumun sonucuyla ilgili kesin olmayan ifadelerin belirtildiği cümlelere olasılık (ihtimal) cümleleri denir.
Olasılık cümlelerinde kesinlik söz konusu değildir. Sözü söyleyen söylediklerinden tam olarak emin değildir. Cümlelerde genellikle “-ebilir, gibi, galiba, belki, sanırım, herhalde, olsa gerek” gibi kelimeler kullanılır.
Ör:
Araba çalışmıyor, benzini bitmiş olabilir.
Ferit bugün işe gelmedi herhalde hastalandı.
Bu kitabı okursan sınavda başarılı olabilirsin.
Galiba herkes bildiğini okuyor.
Sana mektup yazacağını sanmıyorum.
Bu saatte kapıyı çalan dayım olsa gerek.
Bu hastalık hemen geçmeyebilir.
Duygu, arkadaşlarıyla oynamaya gitmiş olmalı.
bir olayın veya durumun sonucuyla ilgili kesin olmayan ifadelerin belirtildiği cümlelere olasılık (ihtimal) cümleleri denir.
Olasılık cümlelerinde kesinlik söz konusu değildir. Sözü söyleyen söylediklerinden tam olarak emin değildir. Cümlelerde genellikle “-ebilir, gibi, galiba, belki, sanırım, herhalde, olsa gerek” gibi kelimeler kullanılır.
Ör:
Araba çalışmıyor, benzini bitmiş olabilir.
Ferit bugün işe gelmedi herhalde hastalandı.
Bu kitabı okursan sınavda başarılı olabilirsin.
Galiba herkes bildiğini okuyor.
Sana mektup yazacağını sanmıyorum.
Bu saatte kapıyı çalan dayım olsa gerek.
Bu hastalık hemen geçmeyebilir.
Duygu, arkadaşlarıyla oynamaya gitmiş olmalı.
KARŞILAŞTIRMA CÜMLELERİ
7- Karşılaştırma Cümleleri
Bir varlığın, olayın veya durumun diğeriyle olan benzer veya farklı yönlerini anlatan cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.
Ör:
Nalan da Leyla gibi çalışkan bir öğrencidir.
Temmuz ayı diğer aylardan daha sıcaktır.
Zeynep, eskiden daha yaramazdı.
Tarlanın iyisi suya yakın, daha iyisi eve yakın olanıdır.
Sanatçılar arasında eşi az bulunur bir insandı.
Öğretmen sınıfın en çok konuşanını öne oturttu.
En güzel şiirlerini bu kitapta toplamış.
Kiraz pahalı, elma ise ucuz bir meyvedir.
Bir varlığın, olayın veya durumun diğeriyle olan benzer veya farklı yönlerini anlatan cümlelere karşılaştırma cümleleri denir.
Ör:
Nalan da Leyla gibi çalışkan bir öğrencidir.
Temmuz ayı diğer aylardan daha sıcaktır.
Zeynep, eskiden daha yaramazdı.
Tarlanın iyisi suya yakın, daha iyisi eve yakın olanıdır.
Sanatçılar arasında eşi az bulunur bir insandı.
Öğretmen sınıfın en çok konuşanını öne oturttu.
En güzel şiirlerini bu kitapta toplamış.
Kiraz pahalı, elma ise ucuz bir meyvedir.
KOŞUL (ŞART) CÜMLESİ
6- Koşul (Şart) Cümleleri
Bazı eylemlerin gerçekleşmesi için bazı koşulların oluşması gerekir. Ancak bu durumlar oluşursa eylemin gerçekleşebileceğini bildiren cümleler koşul (şart) cümleleridir.
Ör:
Çalışırsan başarılı olursun. (“başarılı olmanın” şartı “çalışmaktır”)
Susarsanız size bir fıkra anlatacağım. (koşul-olay)
Babam kızmazsa dondurma alabiliriz. (koşul-olay)
Sen istemedikçe biz buradan gitmeyiz. (koşul-olay)
Kirazlar olgunlaşmadan onları canım çekmiyor. (koşul-olay)
Kitap okursan düşünme yeteneğin gelişir. (koşul-olay)
Kalemimi veririm; ama işin bitince geri vereceksin. (olay-koşul)
Kimseyi üzmeyin ki başkaları da sizi üzmesin. (koşul-olay)
Bazı eylemlerin gerçekleşmesi için bazı koşulların oluşması gerekir. Ancak bu durumlar oluşursa eylemin gerçekleşebileceğini bildiren cümleler koşul (şart) cümleleridir.
Ör:
Çalışırsan başarılı olursun. (“başarılı olmanın” şartı “çalışmaktır”)
Susarsanız size bir fıkra anlatacağım. (koşul-olay)
Babam kızmazsa dondurma alabiliriz. (koşul-olay)
Sen istemedikçe biz buradan gitmeyiz. (koşul-olay)
Kirazlar olgunlaşmadan onları canım çekmiyor. (koşul-olay)
Kitap okursan düşünme yeteneğin gelişir. (koşul-olay)
Kalemimi veririm; ama işin bitince geri vereceksin. (olay-koşul)
Kimseyi üzmeyin ki başkaları da sizi üzmesin. (koşul-olay)
AMAÇ - SONUÇ İLİŞKİSİ
5- Amaç - Sonuç İlişkisi
Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerde amaç – sonuç ilişkisi vardır.
Amaç – Sonuç cümleleri, fiile sorulan “hangi amaçla, hangi maksatla?” sorusuna cevap verir.
Amaç – sonuç ilişkisi olan cümlelere amaç – sonuç cümlesi denir.
Ör:
Yüzmek için denize gittik. (amaç-sonuç)
Seni mutlu edeyim diye bu hediyeyi aldım. (amaç-sonuç)
Konuşmak için kürsüye yöneldi. (amaç-sonuç)
Kirlenmesin diye yere hiç çöp atmazdı. (amaç-sonuç)
Ona sık sık öğüt verirdi; iyi bir insan olsun diye. (sonuç - amaç)
Sınavı kazanabilmek için azimle çalışıyor. (amaç-sonuç)
Not: Amaç – sonuç cümleleri ile neden-sonuç (sebep-sonuç) cümleleri karıştırılmamalıdır. Sebep(neden) – sonuç cümleleri “hangi amaçla?” sorusuna cevap veremez.
Sabah işe geciktiğim için bana kızdı. (hangi amaçla kızdı? Cevap yok= sebep sonuç cümlesi)
Parayı yatırmak için bankaya gitti. (hangi amaçla bankaya gitti? Cevap var= neden sonuç cümlesi)
Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerde amaç – sonuç ilişkisi vardır.
Amaç – Sonuç cümleleri, fiile sorulan “hangi amaçla, hangi maksatla?” sorusuna cevap verir.
Amaç – sonuç ilişkisi olan cümlelere amaç – sonuç cümlesi denir.
Ör:
Yüzmek için denize gittik. (amaç-sonuç)
Seni mutlu edeyim diye bu hediyeyi aldım. (amaç-sonuç)
Konuşmak için kürsüye yöneldi. (amaç-sonuç)
Kirlenmesin diye yere hiç çöp atmazdı. (amaç-sonuç)
Ona sık sık öğüt verirdi; iyi bir insan olsun diye. (sonuç - amaç)
Sınavı kazanabilmek için azimle çalışıyor. (amaç-sonuç)
Not: Amaç – sonuç cümleleri ile neden-sonuç (sebep-sonuç) cümleleri karıştırılmamalıdır. Sebep(neden) – sonuç cümleleri “hangi amaçla?” sorusuna cevap veremez.
Sabah işe geciktiğim için bana kızdı. (hangi amaçla kızdı? Cevap yok= sebep sonuç cümlesi)
Parayı yatırmak için bankaya gitti. (hangi amaçla bankaya gitti? Cevap var= neden sonuç cümlesi)
NEDEN - SONUÇ İLİŞKİSİ
4- Neden - Sonuç İlişkisi
Her olay ve durumu meydana getiren bir neden(sebep) vardır. Bu nedenler gerçekleşince bazı sonuçlar ortaya çıkar. Bu tür cümlelere neden-sonuç (sebep-sonuç) cümleleri denir.
Neden- Sonuç cümlelerinde olayın sebebi ve sonucu mutlaka verilmelidir.
Neden – Sonuç cümleleri “niçin, neden?” sorularına cevap verir.
Ör:
Çok çalıştığı için sınavı kazandı. (neden-sonuç)
Bizimle gelmedi çünkü evden izin alamadı. (sonuç-neden)
Otobüs geç geldiği için eve yetişemedim. (neden-sonuç)
Kullandığı sade dilden dolayı çok okunuyordu. (neden-sonuç)
Kalemini bulamayınca kardeşine çok kızdı. (neden-sonuç)
Gürültüden çok korkmuş, yüzü sapsarıydı. (neden-sonuç)
Kardan dolayı yollar kapandı. (neden-sonuç)
Yağmur yağınca yerler ıslandı. (neden-sonuç)
Her olay ve durumu meydana getiren bir neden(sebep) vardır. Bu nedenler gerçekleşince bazı sonuçlar ortaya çıkar. Bu tür cümlelere neden-sonuç (sebep-sonuç) cümleleri denir.
Neden- Sonuç cümlelerinde olayın sebebi ve sonucu mutlaka verilmelidir.
Neden – Sonuç cümleleri “niçin, neden?” sorularına cevap verir.
Ör:
Çok çalıştığı için sınavı kazandı. (neden-sonuç)
Bizimle gelmedi çünkü evden izin alamadı. (sonuç-neden)
Otobüs geç geldiği için eve yetişemedim. (neden-sonuç)
Kullandığı sade dilden dolayı çok okunuyordu. (neden-sonuç)
Kalemini bulamayınca kardeşine çok kızdı. (neden-sonuç)
Gürültüden çok korkmuş, yüzü sapsarıydı. (neden-sonuç)
Kardan dolayı yollar kapandı. (neden-sonuç)
Yağmur yağınca yerler ıslandı. (neden-sonuç)
MECAZ ANLATIMLI CÜMLELER
3- Mecaz Anlatımlı Cümleler:
Anlatılmak istenenin bazı mecaz anlamlı kelimelerin kullanılarak anlatıldığı cümlelere mecaz anlatımlı cümleler denir. Bir cümlede bir tane mecaz anlamlı kelimenin bulunması o cümleyi mecaz anlatımlı yapar.
Ör:
Okuduğum her kitaptan aynı tadı aldığımı söyleyemem.
O, her yerde yana yakıla seni arıyor.
Bu işte onun parmağı olduğu kesin.
Otur oturduğun yere başından büyük işlere karışma.
Anılarını tatlı bir dille anlatıyor.
Herkes uzun soluklu bir yaşam ister.
Annemin sözleri beni çok kırdı.
Anlatılmak istenenin bazı mecaz anlamlı kelimelerin kullanılarak anlatıldığı cümlelere mecaz anlatımlı cümleler denir. Bir cümlede bir tane mecaz anlamlı kelimenin bulunması o cümleyi mecaz anlatımlı yapar.
Ör:
Okuduğum her kitaptan aynı tadı aldığımı söyleyemem.
O, her yerde yana yakıla seni arıyor.
Bu işte onun parmağı olduğu kesin.
Otur oturduğun yere başından büyük işlere karışma.
Anılarını tatlı bir dille anlatıyor.
Herkes uzun soluklu bir yaşam ister.
Annemin sözleri beni çok kırdı.
NESNEL ANLATIMLI CÜMLELER
2- Nesnel Anlatımlı Cümleler:
Doğruluğu ya da yanlışlığı herkes tarafından aynı kabul edilen, bir duygu bildirmediği için ispatlanması mümkün olan cümlelere nesnel anlatımlı cümleler denir.
Ör:
Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.
Gözlerim eskisi kadar iyi görmüyor.
Canlılar doğar, büyür ve ölür.
Romanda, kimsesiz bir çocuğun hayat hikayesi anlatılmış.
Tolstoy: “İtiraf eden kurtulur.” Demiş.
Peş peşe altı tiyatro eseri yazdım.
Cumhuriyet, 29 Ekim 1920’de ilan edildi.
İstanbul 1453’te fethedildi.
Doğruluğu ya da yanlışlığı herkes tarafından aynı kabul edilen, bir duygu bildirmediği için ispatlanması mümkün olan cümlelere nesnel anlatımlı cümleler denir.
Ör:
Türkiye’nin başkenti Ankara’dır.
Gözlerim eskisi kadar iyi görmüyor.
Canlılar doğar, büyür ve ölür.
Romanda, kimsesiz bir çocuğun hayat hikayesi anlatılmış.
Tolstoy: “İtiraf eden kurtulur.” Demiş.
Peş peşe altı tiyatro eseri yazdım.
Cumhuriyet, 29 Ekim 1920’de ilan edildi.
İstanbul 1453’te fethedildi.
ÖZNEL ANLATIMLI CÜMLELER
Kişiden kişiye farklılık gösterebilen cümleler öznel anlatımlı cümlelerdir. Öznel anlatımlı cümleler kişiden kişiye değiştiği için ispatlanması mümkün değildir.
Ör:
Tatlı dil, insan için başlı başına bir kuvvettir.
İyi söz söyleyen insanlar herkesten fazla okuyanlardır.
Arkadaşlık bir insan için vazgeçilmez bir duygudur.
Dünyanın geleceğini parlak görmüyorum.
Başarının tek şartı, çalışmak daha çok çalışmaktır.
Yaz günlerinin güzelliğine doyum olmaz.
Yüzmek insanı rahatlatır.
Ör:
Tatlı dil, insan için başlı başına bir kuvvettir.
İyi söz söyleyen insanlar herkesten fazla okuyanlardır.
Arkadaşlık bir insan için vazgeçilmez bir duygudur.
Dünyanın geleceğini parlak görmüyorum.
Başarının tek şartı, çalışmak daha çok çalışmaktır.
Yaz günlerinin güzelliğine doyum olmaz.
Yüzmek insanı rahatlatır.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)